{"id":8907,"date":"2021-10-18T22:05:55","date_gmt":"2021-10-18T19:05:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/?p=8907"},"modified":"2021-10-18T22:05:55","modified_gmt":"2021-10-18T19:05:55","slug":"8907","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/2021\/10\/8907\/","title":{"rendered":"Uyand\u0131\u011f\u0131nda"},"content":{"rendered":"<h4>&#8220;Uyand\u0131\u011f\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131yd\u0131. K\u0131zarm\u0131\u015f ya da g\u00fcne\u015ften yanm\u0131\u015f de\u011fildi, dur i\u015faretinin o kesif k\u0131rm\u0131z\u0131 rengini alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk \u00f6nce ellerini g\u00f6rd\u00fc. G\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde tutup, g\u00f6zlerini k\u0131sarak ellerine bakt\u0131. Birka\u00e7 saniye elleri, kirpiklerinin g\u00f6lgesinde ve tavandan gelen yo\u011fun beyaz \u0131\u015f\u0131kta siyah gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Sonra g\u00f6zleri al\u0131\u015f\u0131nca, yava\u015f yava\u015f ge\u00e7ti g\u00f6z aldanmas\u0131. (&#8230;) Yirmi alt\u0131 y\u0131ll\u0131k ya\u015fam\u0131 boyunca elleri bal rengine \u00e7alan bir pembelikte olmu\u015ftu, yazlar\u0131 koyula\u015f\u0131p alt\u0131n bronz bir renk al\u0131rd\u0131. \u015eimdi ise taze kan rengindeydi.&#8221;(1)<\/h4>\n<p>\u00c7ok uzak olmayan bir gelecekte, ABD\u2019de su\u00e7lar kategorize edilerek, su\u00e7lular i\u015fledikleri su\u00e7un niteli\u011fine g\u00f6re deri renklendirme i\u015flemine tabi tutularak cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. Hapishaneler bo\u015falm\u0131\u015ft\u0131r ancak mahk\u00fbmiyet sosyal ya\u015fama inmi\u015ftir. K\u00fcrtaj, cinayetle e\u015fanlaml\u0131d\u0131r ve yasakt\u0131r. Yasa d\u0131\u015f\u0131 yollardan k\u00fcrtaja eri\u015febilen kad\u0131nlar, yakalanmalar\u0131 halinde birinci s\u0131n\u0131f su\u00e7lularla ayn\u0131 muameleye tabi tutularak cezalar\u0131 s\u00fcresince k\u0131rm\u0131z\u0131 olmaya mahk\u00fbm edilir.<\/p>\n<p><em>Uyand\u0131\u011f\u0131nda<\/em>, Elizabeth Hannah Payne\u2019nin deri renklendirme i\u015flemine tabi tutulduktan sonra bir ay boyunca g\u00f6zetim alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131 h\u00fccrede ay\u0131lmas\u0131yla ba\u015flar. Ge\u00e7en bir ayl\u0131k s\u00fcre Hannah i\u00e7in hem on alt\u0131 y\u0131l boyunca k\u0131rm\u0131z\u0131 olarak ya\u015famak zorunda oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini kabullenmeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n hem de kendisiyle ve sevdikleriyle y\u00fczle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7ar. Hannah\u2019n\u0131n annesi ve babas\u0131, n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu gibi \u00e7a\u011f\u0131n din\u00ee kabullerine ko\u015fulsuz raz\u0131d\u0131r ve Hannah ile ablas\u0131 Becca\u2019y\u0131 bu kabullerle yeti\u015ftirmi\u015ftir. Hannah i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma itiraz etse de k\u00fcrtaj yapt\u0131rarak kendi bebe\u011finin can\u0131na kastetti\u011fi fikrini reddedebilmesi hi\u00e7 kolay olmaz. Ancak Hannah\u2019n\u0131n g\u00fcnah\u0131 (!) bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir, o ayn\u0131 zamanda evli bir adamla ili\u015fki ya\u015fayarak ondan hamile kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bebe\u011fi do\u011furman\u0131n imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla y\u00fczle\u015fen Hannah, meselenin t\u00fcm zorluklar\u0131n\u0131 \u00fcstlenerek gizlice k\u00fcrtaj yapt\u0131rmaya karar verir. Kitapta Hannah\u2019n\u0131n nas\u0131l yakaland\u0131\u011f\u0131yla ilgili detayl\u0131 bir anlat\u0131ma rastlanmaz. Bunu yazar Hillary Jordan\u2019\u0131n bilin\u00e7li tercih etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bununla, yasa\u011fa ra\u011fmen kad\u0131nlar\u0131n bir yolunu bularak k\u00fcrtaj yapt\u0131rmaya devam edeceklerini ve yasa\u011f\u0131n yaln\u0131zca meselenin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak istemi\u015f olabilir.<\/p>\n<p>G\u00f6zetimde ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcre sona eren Hannah\u2019n\u0131n ailesinin yan\u0131na d\u00f6nme \u015fans\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131ndan sevdi\u011fi adam\u0131n ona uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Do\u011fru Yol Merkezi\u2019ne s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u0131\u015far\u0131s\u0131 renkliler i\u00e7in tehlikelerle doludur. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp yol kenar\u0131na at\u0131lan, \u015fiddet g\u00f6ren, tecav\u00fcze u\u011frayan renklilerin kim taraf\u0131ndan ve neden bu t\u00fcr muamelelere maruz kald\u0131klar\u0131 soru\u015fturulmaya de\u011fer bulunmaz. Do\u011fru Yol Merkezi ise t\u00fcm sakinleri i\u00e7in ikincil travmalar\u0131n yeridir. Burada kad\u0131nlar\u0131n hi\u00e7birinin ad\u0131 yoktur, her biri birer \u201cY\u00fcr\u00fcyen\u201ddir. Buradaki kad\u0131nlar erken yat\u0131p kalkmak zorundad\u0131r; azar azar yerler; kalan zamanlar\u0131ndaysa merkezin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in yetenekleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde \u00fcretimde bulunurlar ve \u00e7ok\u00e7a ibadet ederler. Ancak k\u00fcrtaj yapt\u0131ranlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanabilmesi i\u00e7in \u00f6demesi gereken ba\u015fka bedeller de vard\u0131r: Ayd\u0131nlat\u0131c\u0131lar e\u015fli\u011findeki tasavvur seanslar\u0131nda kendi diktikleri bebeklerle, hayatta olsalard\u0131 onlar\u0131 nas\u0131l bir gelece\u011fin bekledi\u011fine dair konu\u015fmalar yapmaya ve do\u011fmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131ndan \u00f6z\u00fcr dileyip kendilerini affetmesini istemeye zorlan\u0131rlar.<\/p>\n<p>Hannah\u2019n\u0131n kurtulu\u015fu ise kendilerine Kas\u0131mc\u0131lar ad\u0131n\u0131 veren radikal bir \u00f6rg\u00fct sayesinde olur. \u201cYa\u015fam\u0131n Kutsall\u0131\u011f\u0131 Yasas\u0131\u201dn\u0131 protesto eden bu \u00f6rg\u00fct, kad\u0131nlar\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmek ad\u0131na merdivenalt\u0131 k\u00fcrtaj yapmaktad\u0131r. \u00d6rg\u00fct, Hannah\u2019n\u0131n yakaland\u0131ktan sonra kendisine k\u00fcrtaj yapan doktoru ele vermemesi nedeniyle ona yard\u0131m etme karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Yol uzun ve tehlikelerle dolu olsa da Hannah\u2019n\u0131n bir renkli olarak damgalanmaktan kurtulabilmesi ve kendi yoluna gidebilmesi i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir. Bundan sonras\u0131 Hannah\u2019n\u0131n (Merkez\u2019den arkada\u015f\u0131) Kayla ile hem birbirlerine hem hayata tutunmalar\u0131n\u0131n m\u00fccadelesidir. Ailesiyle, sevdi\u011fi adamla, i\u00e7inde do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc toplulu\u011fun de\u011ferleriyle y\u00fczle\u015fen Hannah, kendini bu uzun ve sanc\u0131l\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc boyunca yeniden ke\u015ffedecektir.<\/p>\n<p>Kad\u0131n bedeni, konunun muhatab\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131larak, pek \u00e7ok kad\u0131n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu devasa kalabal\u0131k taraf\u0131ndan \u00fczerine s\u00f6z s\u00f6ylenen, denetlenen, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan ve tasarrufta bulunulan meselelerin ba\u015f\u0131nda gelir (2). K\u00fcrtaj ise kad\u0131n bedenine ili\u015fkin t\u00fcm bu pratikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zlemlemeye imk\u00e2n tan\u0131r. Hi\u00e7bir do\u011fum kontrol y\u00f6nteminin y\u00fczde y\u00fcz koruma sa\u011flayamayaca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa istenmeyen gebeliklerin \u00f6nlenmesi i\u00e7in k\u00fcrtaj\u0131n bir gereksinim oldu\u011fu kavranabilir.<\/p>\n<p>Ancak k\u00fcrtaj d\u00fcnya \u00fczerinde pek \u00e7ok \u00fclkede anne ile ceninin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi bir mesele olarak ele al\u0131nmaya devam ediyor. Ya\u015fama hakk\u0131na sahip olmak i\u00e7in annelerinin iki duda\u011f\u0131n\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kacak karar\u0131 bekleyen masum ceninler ile iffetsiz, vurdumduymaz kad\u0131nlar meselenin taraflar\u0131 olarak tart\u0131\u015fmalarda konu ediliyor. Oysa meseleye etrafl\u0131ca bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, devletlerin k\u00fcrtaja ili\u015fkin tutumunun n\u00fcfus politikalar\u0131yla yak\u0131ndan ilgili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. S\u00f6zgelimi gen\u00e7 n\u00fcfusunun \u00f6nemli bir \u00e7o\u011funlu\u011funu sava\u015fta yitirip yaralar\u0131n\u0131 sarmaya \u00e7al\u0131\u015fan yeni T\u00fcrkiye\u2019de de 1965 y\u0131l\u0131na kadar hem k\u00fcrtaj hem de do\u011fum kontrol y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131lmas\u0131 yasakt\u0131r; ancak \u201cge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan 1965-1982 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda k\u00fcrtaj h\u00e2l\u00e2 yasak olsa da do\u011fum kontrol y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131lmas\u0131 serbesttir. B\u00f6ylelikle \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00fcnya genelinde ya\u015fanan n\u00fcfus patlamas\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin de pay\u0131na d\u00fc\u015feni ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Do\u011fum kontrol y\u00f6ntemlerinin n\u00fcfus art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131 azaltmadaki yetersizli\u011fi ve merdivenalt\u0131 k\u00fcrtaj\u0131n h\u0131z kesmeden devam etmesi ise 1983 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 2827 say\u0131l\u0131 kanun yoluyla k\u00fcrtaj\u0131n yasalla\u015fmas\u0131na olanak tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2012 y\u0131l\u0131nda d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131n\u0131n <em>\u201cK\u00fcrtaj cinayettir, her k\u00fcrtaj bir Uludere\u2019dir!\u201d<\/em> \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerine (\u00f6zellikle) devlet hastanelerinde de facto\/ fiil\u00ee bir k\u00fcrtaj yasa\u011f\u0131n\u0131n i\u015fletildi\u011fi biliniyor. Yine ayn\u0131 d\u00f6nem haz\u0131rlanan bir torba yasayla k\u00fcrtaj\u0131n ilk d\u00f6rt hafta ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcndeme gelse de, uygulama hayata ge\u00e7irilmemi\u015f; ancak kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131m\u0131z\u0131n her an geri al\u0131nabilece\u011fi hissini derinden kavramam\u0131z sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. (T\u00fcrkiyeli feministlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu) feminist g\u00fcndem, bir s\u00fcredir k\u00fcrtaj\u0131n hak temelli savunulmas\u0131n\u0131 sorunlu bularak ba\u015fkaca adland\u0131rmalar yapmak gerekti\u011finden s\u00f6z ediyor. Hem bu s\u00f6ylemler akademinin \u00e7eperlerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan hem de muhtemel alternatif adland\u0131rmalar \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclecek tart\u0131\u015fmalar, g\u00fcndelik hayatta k\u00fcrtaja eri\u015febilmenin zorluklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ramayaca\u011f\u0131ndan k\u00fcrtaj\u0131n ne \u015fekilde savunuldu\u011fu\/ adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131larak \u00e7ok daha hayati bir mesele olarak kavranmas\u0131 gereklili\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor(3).<\/p>\n<p>Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan <em>Uyand\u0131\u011f\u0131nda<\/em>, son derece titiz bir son okumaya ve nitelikli bir \u00e7eviriye sahip. Bana kal\u0131rsa feminist distopya olarak da adland\u0131r\u0131labilecek <em>Uyand\u0131\u011f\u0131nda,<\/em> yaln\u0131zca edebiyat okurlar\u0131na de\u011fil, feministlere de b\u00f6yle karanl\u0131k bir gelece\u011fe uyanmak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerde de k\u00fcrtaj meselesi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve daha \u00e7ok s\u00f6z s\u00f6ylemeye \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyor.<\/p>\n<p>**<\/p>\n<p>(1) Hillary Jordan, Uyand\u0131\u011f\u0131nda, (\u00c7ev. \u00d6. Y\u00fcksel), 5. Bask\u0131, \u0130stanbul, YKY, 2020, s. 9.<br \/>\n(2) Melda Yaman \u00d6zt\u00fcrk, \u201cAtaerkil Kapitalist Toplumda Kad\u0131n\u0131n Bedeni,\u201d <em>Toplum ve Hekim Dergisi<\/em>, 2012, Say\u0131: 4(27)<br \/>\n(3) 15 Nisan 2021 tarihli \u201cHer Y\u00f6n\u00fcyle: \u0130steyerek Gebelik Sonland\u0131rma Webinar\u0131\u201d konu\u015fmac\u0131lar\u0131ndan Dr. Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Sedef Erkmen\u2019in kendisine y\u00f6neltilen soruya ithafen yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeden.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Uyand\u0131\u011f\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131yd\u0131. K\u0131zarm\u0131\u015f ya da g\u00fcne\u015ften yanm\u0131\u015f de\u011fildi, dur i\u015faretinin o kesif k\u0131rm\u0131z\u0131 rengini alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk \u00f6nce ellerini g\u00f6rd\u00fc. G\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde tutup, g\u00f6zlerini k\u0131sarak ellerine bakt\u0131. Birka\u00e7 saniye elleri, kirpiklerinin g\u00f6lgesinde ve tavandan gelen yo\u011fun beyaz \u0131\u015f\u0131kta siyah gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Sonra g\u00f6zleri al\u0131\u015f\u0131nca, yava\u015f yava\u015f ge\u00e7ti g\u00f6z aldanmas\u0131. (&#8230;) Yirmi alt\u0131 y\u0131ll\u0131k ya\u015fam\u0131 boyunca elleri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":117,"featured_media":8908,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[25,30],"tags":[336,487,499,508,809],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8907"}],"collection":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/117"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8907\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}