Facebook\u2019un b\u00fcy\u00fcmeden sorumlu bir \u00f6nceki Genel M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Chamath Palihapitiya, Stanford \u00dcniversitesi \u00f6\u011frencilerinden olu\u015fan bir gruba yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131nda bir soruya cevap verirken, m\u00fc\u015fterilerin t\u00fcketim davran\u0131\u015flar\u0131ndan istifade ettiklerini \u201c\u0130nan\u0131lmaz su\u00e7lu hissediyorum\u201d<\/em> diyerek kabul etti ve a\u00e7\u0131klamas\u0131na \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n Facebook\u2019ta yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z, insanlarda dopamin salg\u0131lanmas\u0131na sebep olan k\u0131sa s\u00fcreli geri bildirim d\u00f6ng\u00fcleri toplumun yap\u0131s\u0131n\u0131 tahrip ediyor.<\/em><\/p><\/blockquote>\n Palihapitiya konu\u015fmas\u0131nda<\/a> asl\u0131nda \u00e7o\u011fumuzun bildi\u011fi ama ger\u00e7ekte \u00e7ok az\u0131m\u0131z\u0131n memnun oldu\u011fu bir \u015feyin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi: Ak\u0131ll\u0131 telefonlar ve onlar\u0131n destekledi\u011fi sosyal medya platformlar\u0131 bizleri ger\u00e7ek birer ba\u011f\u0131ml\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/strong> Kula\u011fa her ne kadar abart\u0131l\u0131 gelse de Facebook, Snapchat ve Instagram gibi platformlar, sinir sistemimizde tam olarak kumar makineleri ve kokainin harekete ge\u00e7irdi\u011fi k\u0131s\u0131mlarda bu \u00fcr\u00fcnlerle ayn\u0131 etkiyi yarat\u0131yorlar ki bu platformlar\u0131 daha uzun s\u00fcre kullanal\u0131m. Bunun alt\u0131nda yatan bilimsel ger\u00e7eklere daha yak\u0131ndan bakmak cebinizin bir sonraki titre\u015fiminde belki bir duraklaman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Telefonunuzu bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir an\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bulana kadar ufak \u00e7apl\u0131 bir panik ya\u015fam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k %73\u2019\u00fc ba\u015fka bir hisse pek de benzemeyen bu kayg\u0131y\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde yeti\u015fkinlerin g\u00fcnde 2 ila 4 saatlerini telefonda ses kayd\u0131 dinleyerek, mesajla\u015farak ve telefonlar\u0131n\u0131n ekranlar\u0131n\u0131 bir sebepten kayd\u0131rarak (bunlar\u0131n toplam\u0131 g\u00fcnde 2.600 dokunma ediyor) ge\u00e7irdiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek bu oran\u0131n mant\u0131kl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00c7o\u011fumuz dijitaldeki hayatlar\u0131m\u0131zla \u00f6yle bir b\u00fct\u00fcn haline geldik ki bazen telefonlar\u0131m\u0131z cebimizde olmad\u0131\u011f\u0131nda bile titrediklerini sanabiliyoruz.<\/p>\n Ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n do\u011falar\u0131 gere\u011fi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratan bir \u00f6zellikleri olmamas\u0131na ra\u011fmen, onlarla bu kadar ba\u011f kurmam\u0131z\u0131n as\u0131l nedeni bize sunduklar\u0131 s\u00fcper sosyal \u00e7evre. Facebook, Snapchat, Instagram ve benzer platformlardaki \u201cbe\u011fen\u201dler sa\u011f olsun, ak\u0131ll\u0131 telefonlar sayesinde uyan\u0131k oldu\u011fumuz her an cebimizde u\u00e7suz bucaks\u0131z bir sosyal \u00e7evre ta\u015f\u0131yoruz. \u0130nsanlar sosyal varl\u0131klar olarak evrilmi\u015ftir, ki t\u00fcr olarak hayatta kalmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fimiz de budur. Fakat bizim evrimsel olarak i\u00e7inde olmaya meyilli oldu\u011fumuz sosyal yap\u0131lar yakla\u015f\u0131k 150 ki\u015fiden olu\u015fur. Bu say\u0131, \u015fu anda cebimizde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2 milyar potansiyel kontaktan katlarca kez k\u00fc\u00e7\u00fck bir say\u0131. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n toplumlara \u00e7ok b\u00fcy\u00fck faydalar\u0131 oldu\u011funa dair bir \u015f\u00fcphe yok fakat bu faydan\u0131n bedeli de g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha a\u00e7\u0131k hale geliyor. Ara\u015ft\u0131rmalar, ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131 ile kayg\u0131 ve depresyon seviyelerindeki art\u0131\u015f, kalitesiz uyku, araba kazalar\u0131nda yaralanma veya \u00f6l\u00fcm riskinde art\u0131\u015f aras\u0131nda ba\u011f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bir\u00e7o\u011fumuz asl\u0131nda ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131zda daha az zaman ge\u00e7irmeyi istiyoruz fakat telefonlar\u0131m\u0131zla ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kesmek \u00e7ok zor geliyor. Peki ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rmezden gelmek neden bu kadar zor?<\/p>\n Dopamin beynimizin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve motivasyon konusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir role sahip bir kimyasal. Lezzetli bir yemek yedi\u011fimizde, seks yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, egzersiz yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ve en \u00f6nemlisi ba\u015far\u0131l\u0131 sosyal ili\u015fkiler i\u00e7inde oldu\u011fumuzda salg\u0131lan\u0131yor. Evrimsel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise, bize faydas\u0131 olan davran\u0131\u015flarda bulundu\u011fumuzda bir \u00f6d\u00fcl olarak salg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bizi bu davran\u0131\u015flar\u0131 tekrar tekrar yapmak i\u00e7in motive etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n \u0130nsan beyninde 4 ana dopamin yolu vard\u0131r. Bu yollar, beyinde n\u00f6rotransmitter (sinir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131) denilen ve kimyasal mesajlar\u0131n iletildi\u011fi otoyol i\u015flevi g\u00f6ren, beynin farkl\u0131 yerleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lard\u0131r. Her bir yolun kendine ait bili\u015fsel ve motor (hareket) s\u00fcre\u00e7leri vard\u0131r. Bu yollar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc (mezokortikal, mezolimbik, nigrostriyatal yollar) \u00f6d\u00fcl yollar\u0131 olarak kabul edilir ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir\u00e7ok \u015feklinde i\u015flevsiz olduklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yollar, beynin \u00e7e\u015fitli yerlerinde dopamin salg\u0131lanmas\u0131ndan sorumludur ve buralar\u0131n aktivitelerini \u015fekillendirirler. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc yol olan tuberoinfundibular, s\u00fct \u00fcretimi i\u00e7in gerekli olan prolaktin hormonunun salg\u0131lanmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n Bu \u00fc\u00e7 \u00f6d\u00fcl yolu (\u015eekil 1) anatomik olarak birbirinden farkl\u0131 olsalar da, \u00fc\u00e7\u00fc de \u00f6d\u00fcllendirmeyi beklerken veya \u00f6d\u00fcllendirilme an\u0131nda aktiflerdir. \u00d6zellikle de, belirli tek bir uyaran veya art arda gelen davran\u0131\u015flar serisi ile bunlar\u0131n ard\u0131ndan gelen \u201ciyi hissetme\u201d \u00f6d\u00fcl\u00fc aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirirler. Bir uyaran\u0131n ard\u0131ndan \u00f6d\u00fcl\u00fcn geldi\u011fi her durumda bu ba\u011f \u201cuzun s\u00fcreli potansiyel art\u0131\u015f\u0131\u201d denilen bir s\u00fcre\u00e7le daha da kuvvetli hale gelir. B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7, n\u00f6ronlar denilen beyin h\u00fccrelerinin \u00f6zel bir uyarana verdikleri cevab\u0131n yo\u011funlu\u011funu artt\u0131rarak, n\u00f6ronlar aras\u0131nda s\u0131k kullan\u0131lan ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n Benzer \u015fekilde, pozitif sosyal uyaranlar da, kokain al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu kadar yo\u011fun olmasa da, dopamin salg\u0131lanmas\u0131n\u0131 artt\u0131rarak, bu uyaran\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan davran\u0131\u015f\u0131n tekrar edilmesine sebep olur. Bili\u015fsel n\u00f6robilimciler, g\u00fclen suratlar, akranlar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan onaylanma ve sevdi\u011fimiz ki\u015filerden gelen mesajlar gibi \u00f6d\u00fcllendirici sosyal uyaranlar\u0131n, dopamin ile harekete ge\u00e7en yollar\u0131 aktifle\u015ftirdi\u011fini kan\u0131tlad\u0131lar. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar bize s\u0131n\u0131rs\u0131z bir sanal sosyal uyaran sa\u011fl\u0131yorlar, hem pozitif hem negatif. \u0130ster bir mesaj, ister Instagram\u2019da ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir be\u011feni, isterse de bir Facebook bildirimi olsun, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her bir bildirimin pozitif bir sosyal uyaran olma ve dolay\u0131s\u0131yla dopamin salg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flama potansiyeli var.<\/p>\n Sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011fu \u00fccretsiz. Dolay\u0131s\u0131yla bu platformlar\u0131n sahibi \u015firketler de reklam gelirlerine g\u00fcveniyorlar. Sistem ilk bak\u0131\u015fta herkesin i\u015fine yar\u0131yor gibi g\u00f6z\u00fckse de asl\u0131nda sizin dikkatinizi ve zaman\u0131n\u0131z\u0131 almaya y\u00f6nelik k\u0131yas\u0131ya bir \u00e7eki\u015fme ortam\u0131 yarat\u0131yor. Nihayetinde, sundu\u011fu \u00fcr\u00fcn ile insan beyninin \u00f6d\u00fcl mekanizmas\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde s\u00f6m\u00fcren taraf, bu \u00e7eki\u015fmenin galibi olacak.<\/p>\n Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve \u00f6d\u00fcl \u00f6\u011frenme ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 son zamanlarda insanlar\u0131n \u00f6d\u00fcl \u00f6ng\u00f6r\u00fc hatalar\u0131n\u0131n (\u00d6\u00d6H) \u015fifrelenmesi olarak da bilinen dopamin n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine odaklanm\u0131\u015f durumda. Bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc hatalar\u0131, dopamin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla beynimizde ortaya \u00e7\u0131kan geri bildirim sinyallerine hizmet ediyor (\u015eekil 2). Bu n\u00f6rolojik yap\u0131, kumarhane sahiplerinin y\u0131llard\u0131r kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Daha \u00f6nce slot oynad\u0131ysan\u0131z, o tekerlekler d\u00f6nerken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yo\u011fun beklentiyi hat\u0131rlayacaks\u0131n\u0131z – kol \u00e7ekme ve sonu\u00e7 aras\u0131ndaki anlar, dopamin n\u00f6ronlar\u0131m\u0131za aktivitelerini art\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in zaman kazand\u0131r\u0131r ve sadece oynayarak bile o \u00f6d\u00fcllendirici hissi ya\u015famam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Aksi halde bu oyun hi\u00e7 de e\u011flenceli olmazd\u0131. Fakat olumsuz sonu\u00e7lar artt\u0131k\u00e7a, dopamin aktivitesindeki kay\u0131p bizi ayr\u0131lmaya te\u015fvik eder. Bu nedenle, beynimizi me\u015fgul etmek i\u00e7in olumlu ve olumsuz sonu\u00e7lar aras\u0131nda bir denge kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sosyal medya uygulamalar\u0131 bu dopamin odakl\u0131 \u00f6\u011frenme stratejisinden nas\u0131l yararlan\u0131yorlar? Slot makineleri gibi, bir\u00e7ok uygulama da sizi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca me\u015fgul etmek i\u00e7in optimize edilmi\u015f \u00f6d\u00fcl y\u00f6ntemleri uygular. De\u011fi\u015fken \u00f6d\u00fcl programlar\u0131 1930 y\u0131l\u0131nda Psikolog B.F. Skinner taraf\u0131ndan ortaya at\u0131ld\u0131. Skinner, fareler \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 deneylerde; farelerin, \u00f6d\u00fcl \u00e7e\u015fitli say\u0131da cevaptan sonra verildi\u011finde \u00f6d\u00fclle ili\u015fkili uyaranlara \u00e7ok s\u0131k tepki verdiklerini, bunun da farenin ne zaman \u00f6d\u00fcllendirilece\u011fini tahmin etme yetene\u011fini ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu. Bu, insanlar i\u00e7in de farkl\u0131 de\u011fil. Bir \u00f6d\u00fcl\u00fcn rastgele da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131larsak ve \u00f6d\u00fcl\u00fcn gelip gelmeyece\u011fini kontrol etmek kolaysa, kontrol etmek al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelir (\u00f6rne\u011fin, kumar ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131). Dikkat ederseniz, \u00e7ok az s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bile kendinizi sadece al\u0131\u015fkanl\u0131ktan telefonunuzu kontrol ederken bulabilirsiniz. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar tam olarak bunu yapman\u0131z i\u00e7in ekranlar\u0131n arkas\u0131nda \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n Birka\u00e7 y\u0131ldan uzun s\u00fcredir bir Facebook kullan\u0131c\u0131s\u0131ysan\u0131z, bildirim algoritmalar\u0131n\u0131n ne denli geli\u015fti\u011fini muhtemelen fark etmi\u015fsinizdir. Facebook’a ilk kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bildirimler ekledi\u011finiz ilk arkada\u015flar\u0131n\u0131z etraf\u0131nda d\u00f6ner ve bildirim ile sosyal \u00f6d\u00fcl aras\u0131ndaki \u00f6nemli ili\u015fkiyi olu\u015fturur. Facebook’u daha fazla kulland\u0131k\u00e7a ve \u00e7e\u015fitli gruplarla, etkinliklerle ve sanat\u00e7\u0131larla etkile\u015fime girdik\u00e7e, bu bildirim algoritmalar\u0131 da daha geli\u015fmi\u015f hale gelecektir. Hatta bir s\u00fcre sonra, uygulamay\u0131 herhangi bir zamanda a\u00e7\u0131p bildirimleri\/\u00f6d\u00fcllendirilmeyi bekler hale gelirsiniz. Telefonunuzu kontrol etmenin kolay olmas\u0131 da, m\u00fcmk\u00fcn olan her an telefonunuza bakman\u0131z i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u00fcrt\u00fc olu\u015fmas\u0131na sebep olacakt\u0131r.<\/p>\n Sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n, t\u00fcm zaman\u0131n\u0131z\u0131 ele ge\u00e7irebilmek i\u00e7in \u00fcst\u00fcn bir \u00e7aba sarf etti\u011fine dair bir\u00e7ok \u00f6rnek var. Instagram\u2019\u0131n de\u011fi\u015fken oranl\u0131 \u00f6d\u00fcl program\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u201c60 Dakika\u201d program\u0131ndaki \u015fu r\u00f6portajda<\/a> da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, Instagram, bildirim algoritmalar\u0131 sayesinde, bazen payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131za gelen \u201cbe\u011feni\u201dlerin bekletip, sonras\u0131nda hepsini bir anda g\u00f6steriyor. B\u00f6ylece payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 ilk yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bekledi\u011finiz kadar etkile\u015fim alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00f6nce hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fruyorsunuz ve hepsini daha sonra toplu olarak al\u0131yorsunuz. Dopamin merkezleriniz bu ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 negatif sonu\u00e7lar sayesinde, aniden gelen sosyal takdirlere daha g\u00fc\u00e7l\u00fc cevap veriyor. De\u011fi\u015fken \u00f6d\u00fcl program\u0131n\u0131n bu \u015fekilde kullan\u0131m\u0131, asl\u0131nda bizim dopamine dayal\u0131 sosyal onaylanma iste\u011fimizden yararlan\u0131yor. Pozitif ve negatif geri bildirim sinyallerini, biz bu platformlar\u0131 kullanmay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirene kadar dengeler.<\/p>\n Ak\u0131ll\u0131 telefonlar ve sosyal medya uygulamalar\u0131n\u0131n k\u0131sa vadede yok olmalar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu sebeple de, buralara ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirdi\u011fimiz kullan\u0131c\u0131lar olarak bize ba\u011fl\u0131. Reklam odakl\u0131 k\u00e2r modeli de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece, Facebook gibi \u015firketler g\u00f6zlerimizin ekrana m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uzun s\u00fcreler yap\u0131\u015f\u0131k kalmalar\u0131 i\u00e7in ellerinden gelen her \u015feyi yapmaya devam edecekler. Ve dopamine dayal\u0131 \u00f6d\u00fcl sistemlerimizi harekete ge\u00e7irerek kartlar\u0131 (ve beynimizi) bize kar\u015f\u0131 kullanacaklar. Fakat telefonunuzda daha az zaman ge\u00e7irmek istiyorsan\u0131z, bunu ba\u015farabilmeniz i\u00e7in \u00e7e\u015fitli stratejiler var. Sosyal medya bildirimlerinizi kapatmak veya ekran\u0131n\u0131z\u0131 siyah beyaz yapmak gibi stratejiler telefonunuzun dikkatinizi \u00e7ekme ve uzun s\u00fcreler tutma becerisini azaltacakt\u0131r. Her \u015feyin \u00f6tesinde, teknolojiyi ‘mindful’ \u015fekilde kullanmak yapabilece\u011finiz en iyi \u015fey. Belki telefonunuzu, Facebook\u2019u kontrol etmek i\u00e7in elinize ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir sonraki seferde \u201cGer\u00e7ekten zaman\u0131ma de\u011fecek mi?\u201d<\/em> diye kendinize sorabilirsiniz.<\/p>\n \u2022<\/p>\n Photo by\u00a0Thorn Yang<\/a><\/strong>\u00a0from\u00a0Pexels<\/a><\/strong><\/p>\nAsla Yaln\u0131z De\u011filsiniz<\/h4>\n
Beynimizdeki Kald\u0131ra\u00e7lar: Dopamin ve Sosyal \u00d6d\u00fcl<\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Figure1-831x500.jpg\")
<\/a>Yan\u0131ltan Eller – \u00d6d\u00fcl \u00d6ng\u00f6r\u00fc Hatalar\u0131 ve De\u011fi\u015fken \u00d6d\u00fcl Mekanizmalar\u0131<\/h4>\n
\u00d6d\u00fcl \u00d6ng\u00f6r\u00fc Hatalar\u0131<\/h5>\n
![\"\"](\"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Dopamin_2-555x500.jpg\")
<\/a>De\u011fi\u015fken \u00d6d\u00fcl Programlar\u0131<\/h5>\n
Zaman\u0131n\u0131z i\u00e7in Sava\u015f<\/h4>\n
Al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 Sorgulay\u0131n<\/h4>\n
<\/h6>\n
Dijital Topuklar’da yaz\u0131lan yaz\u0131lar, yazar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve fikirlerini yans\u0131tmakta olup, Dijital Topuklar’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini temsil etmeyebilir.<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":8510,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9,34,41],"tags":[89,225,268,703],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8503\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}