{"id":7621,"date":"2019-03-22T07:50:47","date_gmt":"2019-03-22T04:50:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/?p=7621"},"modified":"2019-03-22T07:50:47","modified_gmt":"2019-03-22T04:50:47","slug":"televizyon-dizilerinde-halkla-iliskiler-mesleginin-kadinlastirilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/2019\/03\/televizyon-dizilerinde-halkla-iliskiler-mesleginin-kadinlastirilmasi\/","title":{"rendered":"Televizyon Dizilerinde Halkla \u0130li\u015fkiler Mesle\u011finin Kad\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131"},"content":{"rendered":"

Son y\u0131llarda s\u0131k\u00e7a \u201cTelevizyonun ya\u015fam\u0131m\u0131zda kaplad\u0131\u011f\u0131 alan azald\u0131\u201d<\/em> veya \u201cTelevizyon art\u0131k \u00f6nemini yitirdi\u201d<\/em> gibi tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lsa da, son ara\u015ft\u0131rmalar bize televizyonun bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u201cWe Are Social\u201d ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de bir g\u00fcnde ortalama 2 saat 44 dakika televizyon izliyoruz (wearesocial.com, 2018 Raporu)<\/em>. Bu kadar \u00e7ok maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir mecran\u0131n da bizim tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131zda, alg\u0131lar\u0131m\u0131zda, toplumsal kabullerimizde, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden \u00fcretimi ve hatta s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131nda ve t\u00fcm bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmemizde ne kadar etkili oldu\u011funu bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn!<\/p>\n

Bandura, ki kendisinin sosyalle\u015fme s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6z atman\u0131zda fayda var, \u201cSosyal \u00d6\u011frenme Kuram\u0131\u201dnda bizlere \u015funlar\u0131 diyor (Feldman, 2014: 209):<\/em>\u00a0\u0130nsan etraf\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyerek \u00f6\u011frenen sosyal bir canl\u0131d\u0131r. Bu g\u00f6zlem de do\u011fal olarak ailede ba\u015flar. Daha sonra okul ya\u015fam\u0131nda di\u011ferlerini g\u00f6zlemleriz. T\u00fcm bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da sosyalle\u015fme ve \u00f6\u011frenme a\u015famalar\u0131m\u0131zda medyan\u0131n \u00e7ok ciddi bir yeri vard\u0131r. Medyada g\u00f6rd\u00fcklerimiz ve hatta g\u00f6remediklerimiz bizim \u00e7o\u011fu \u015feyi \u00f6\u011frenmemize, kabullenmemize, belki \u201cnormalle\u015ftirmemize\u201d ve hatta \u00f6z\u00fcmsememize neden olur.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu noktada toplumsal cinsiyet rollerinde ve toplumun kad\u0131nl\u0131k-erkeklik, di\u015fillik-erillik s\u00f6ylemlerinde medyan\u0131n yerinin yads\u0131namaz oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. Toplumsal kabullerimizde kad\u0131na ve erke\u011fe y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz ve \u00f6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z, yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015flerimiz aras\u0131nda bireyin mesle\u011fi de \u00f6nemli bir yere sahiptir. Hem\u015firelik, sekreterlik, \u00e7ocuk bak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi baz\u0131 meslekleri kad\u0131n mesle\u011fi olarak nitelendirirken; bilgisayar m\u00fchendisli\u011fi, doktorluk gibi meslekleri de erkek mesle\u011fi gibi nitelendiririz.<\/strong> \u201cKad\u0131n meslekleri\u201d aras\u0131nda hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir \u00f6neme sahip olan mesleklerden biri de \u201chalkla ili\u015fkiler\u201d mesle\u011fidir. Halkla ili\u015fkiler mesle\u011fi ve feminist \u00e7al\u0131\u015fmalara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n halkla ili\u015fkiler mesle\u011finin gerekliliklerinin kad\u0131nlar\u0131n yap\u0131s\u0131 ve kad\u0131nl\u0131k durumu ile uyu\u015ftu\u011funu savunur. Mesela Smith (1968: 26) halkla ili\u015fkiler mesle\u011finin sezgilere dayanan bir i\u015f oldu\u011funu ve kad\u0131nlar\u0131n da \u00e7ocuk ya\u015ftan beri insanlar\u0131 idare etme, belli davran\u0131\u015flara tepki vermede uzmanla\u015fma yetilerinin oldu\u011funu savunur.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Mesle\u011fin yap\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, asl\u0131nda i\u00e7erisinde teknisyenlik ve y\u00f6neticilik de oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ara\u015ft\u0131rmalar da bize g\u00f6steriyor ki kad\u0131nlar daha \u00e7ok medya ili\u015fkilerine bakan, bas\u0131n b\u00fcltenleri yazan, asistanl\u0131k yapan, parti organizasyonlar\u0131 haz\u0131rlayan teknisyenlik tarz\u0131 bir halkla ili\u015fkiler meslek uygulay\u0131c\u0131s\u0131. \u00d6te yandan erkeklerse daha \u00e7ok y\u00f6neticilik yapan tarzda halkla ili\u015fkiler meslek uygulay\u0131c\u0131s\u0131. Tabii bu durumda baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n (Kanter, 1977) erkeklerin ikna edicilik ve bask\u0131c\u0131l\u0131k gibi \u00f6zelliklerinin kad\u0131nlardan daha iyi oldu\u011fu i\u00e7in y\u00f6neticilik i\u00e7in de uygun oldu\u011funu savunanlar bulunmakta. Ayr\u0131ca kad\u0131nlar meslekte hiyerar\u015finin daha alt k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ve sayg\u0131 g\u00f6sterilmeyen i\u015fleri yapmaktad\u0131r. Erkekler de meslek pozisyonlar\u0131n\u0131n da getirileri sayesinde kad\u0131nlardan daha fazla maa\u015f almaktad\u0131r.<\/p>\n

Cinsiyet\u00e7ilik ve hatta ya\u015f\u00e7\u0131l\u0131k (ageizm) da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak \u201cPR Bunny\u201d<\/strong> denen bir kavramla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz bir taraftan da. Yani halkla ili\u015fkiler meslek uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n \u201cparti planlay\u0131c\u0131\u201ddan ibaret oldu\u011funu s\u00f6ylerler. Bilin bakal\u0131m kimler daha \u00e7ok PR Bunny? Tabii ki kad\u0131n meslek uygulay\u0131c\u0131lar\u0131.<\/p>\n

Meslekler yoluyla kad\u0131nl\u0131k ve erkeklik rolleri, temsilleri \u00fczerine konu\u015fmu\u015fken; bu \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n ve dayatmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, \u00f6\u011frenilmesinde ve toplumsal cinsiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan belki s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir itaat mekanizmas\u0131 olu\u015fmas\u0131nda medyan\u0131n etkisine, de\u011ferleri de\u011fi\u015ftirip d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesine, belli tahakk\u00fcmler \u00fczerindeki yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcne ve alg\u0131lar\u0131m\u0131z, tutumlar\u0131m\u0131z, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z ve bilincimiz \u00fczerindeki konumuna de\u011finmeden ge\u00e7mek olmaz. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok\u00e7a, \u00fclkemizde daha az da olsa bu konu \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar dizi ve filmlerde halkla ili\u015fkiler mesle\u011finin daha \u00e7ok kad\u0131nlar \u00fczerinden temsil edildi\u011fini ve negatif temsillerin de \u00e7ok oldu\u011funu g\u00f6steriyor. 1901-2011 aras\u0131ndaki dizi ve filmlerde halkla ili\u015fkiler mesle\u011fini yapan kad\u0131nlar daha \u00e7ok terfi alabilmek veya belki m\u00fc\u015fteri kazanmak i\u00e7in cinselliklerini kullan\u0131rken bile g\u00f6steriliyorken erkekler daha \u00e7ok y\u00f6netici veya h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinde ba\u015far\u0131l\u0131 birer stratejistmi\u015f gibi g\u00f6steriliyor (Saltzman, 2012)<\/em>. Yine bir ba\u015fka ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada (Miller, 1999)<\/em>, 1930-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda film ve kitaplara y\u00f6nelik analizler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada da mesle\u011fin kad\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, belli ba\u015fl\u0131 arketipler olu\u015fturuldu\u011funu ve bu arketipler \u00fczerinden kad\u0131n meslek uygulay\u0131c\u0131s\u0131 ve hatta kad\u0131nl\u0131k temsilleri yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu arketiplerden baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yledir: s\u0131\u011f, ama sevimli; dalkavuk, i\u015fverenleri tatmin edebilecek, i\u015fveren ne istiyorsa o anda y\u00f6nlendirebilecek; alayc\u0131, sinirli, yalan ve hile ile i\u015flerini halledip kariyer geli\u015fimini h\u0131zland\u0131ran; manip\u00fclatif; para d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc\u2026 \u00dcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce bile medyada; televizyonda, sinemada, yaz\u0131l\u0131 bas\u0131nda, kad\u0131na, kad\u0131n\u0131n toplumsal yap\u0131daki yerine ve rollerine yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan s\u0131fatlara ve tan\u0131mlamalara bak\u0131nca t\u00fcm d\u00fcnyada toplumsal rollerle yap\u0131lan m\u00fccadelenin sebebini anlamak daha kolay g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

T\u00fcm d\u00fcnyada medyada sorunlu bir kad\u0131n temsili oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00dclkemizde de durum pek farkl\u0131 de\u011fil. 1998\u2019den 2018\u2019e kadar T\u00fcrk televizyon dizilerinde halka ili\u015fkiler mesle\u011fini icra eden dizi karakterleri \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma \u00e7arp\u0131c\u0131 ger\u00e7ekleri ortaya koyuyor (Alik\u0131l\u0131\u00e7 ve Ba\u015f, 2018)<\/em>. Son 20 y\u0131lda yay\u0131nlanan ve i\u00e7erisinde halkla ili\u015fkiler meslek uygulay\u0131c\u0131s\u0131 bulunan 24 diziden 25 karaktere y\u00f6nelik yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada 25 karakterin sadece 2\u2019sinin erkek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Eyvah K\u0131z\u0131m B\u00fcy\u00fcd\u00fc\u2019n\u00fcn Halkla \u0130li\u015fkiler M\u00fcd\u00fcr\u00fc Deniz\u2019den Doktorlar Ayla\u2019ya, Binbir Gece Zeynep\u2019ten \u0130ntikam Asl\u0131\u2019ya, Kara Para A\u015fk Bahar\u2019dan Siyah Beyaz A\u015fk \u0130dil\u2019e kadar neredeyse t\u00fcm meslek uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kad\u0131n cinsiyeti ile temsil edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Erkek karakterlerin say\u0131s\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 bir yana, onlar da kad\u0131nla\u015ft\u0131rma vesilesi ile de\u011fersizle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak gay olarak tasvir edilmi\u015f. Karakterlerin %80\u2019i bek\u00e2rd\u0131r. Yani bir yuva kuramayan, aile d\u00fczeni oturtamayan ki\u015filikler olarak g\u00f6sterilmektedir. Arketipik \u00f6zelliklerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da %84 gibi y\u00fcksek bir oran\u0131n\u0131n \u201cM\u00fc\u015fteri kazanmak ve terfi almak gibi nedenlerle cinsel \u00e7ekicili\u011fi kulland\u0131\u011f\u0131\u201d<\/em> ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yine bask\u0131n nitelikleri aras\u0131nda alayc\u0131, sinirli, manip\u00fclatif, mutsuz, tatminsiz, g\u00fcvenilmez \u00f6zellikler \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zetlemek gerekirse, diziler toplumsal cinsiyet rolleri \u00fczerinde etkili bir ara\u00e7t\u0131r.<\/strong> Kad\u0131n meslekleri diye adland\u0131r\u0131lan mesleklerle kad\u0131nlar\u0131n dizilerde s\u00fcrekli aptal, \u015fa\u015fk\u0131n gibi temsil edilmesi ya da hileci, d\u00fczenbaz \u015feklinde g\u00f6sterilmesi g\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 televizyon kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7iren insanlarla dolu bir d\u00fcnya i\u00e7in alg\u0131 \u015fekillendirmede \u00e7ok \u00f6nemlidir. STK\u2019lar ve meslek \u00f6rg\u00fctleri ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok kurum da bu konu \u00fczerine daha detayl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, \u00fcniversitelerde kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar d\u00fczenlenmeli ve toplumsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in de\u011ferlerin korunmas\u0131 ve kad\u0131nl\u0131k-erillik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bilimsel ve anlaml\u0131 \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclerek toplumsal fayda elde edilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2666<\/p>\n

Kaynaklar:<\/em><\/h5>\n
Feldman, R. S. (2014). Discovering Life Span. (2.ed.). Pearson: America.<\/em><\/h5>\n
Kanter, R.M. (1977). Men and Women of the Corporation. Basic Books: New York.<\/em><\/h5>\n
Miller, K. S. (1999). Public Relations in Film and Fiction: 1930 to 1995. Journal of Public Relation Research, 11 (1). 3-28.<\/em><\/h5>\n
Saltzman, J. (2012). The Image of the Public Relations Practitioners in Movies and Television, 1901-2011. The Image of the Journalist in Popular Culture, 3, 1-50.<\/em><\/h5>\n
Smith, R. W. (1968). Women in Public Relations. Public Relations Journals, October. 26-29.<\/em><\/h5>\n
Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u00d6., & Ba\u015f, \u015e. (2018). T\u00fcrk Televizyon Dizilerinde Halkla \u0130li\u015fkiler Mesle\u011finin Kad\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Edit\u00f6r: Leyla Aydemir. \u0130\u00e7inde: \u0130nsan Bilimleri Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131. Dora Yay\u0131nc\u0131l\u0131k: Bursa.<\/em><\/h5>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Son y\u0131llarda s\u0131k\u00e7a \u201cTelevizyonun ya\u015fam\u0131m\u0131zda kaplad\u0131\u011f\u0131 alan azald\u0131\u201d veya \u201cTelevizyon art\u0131k \u00f6nemini yitirdi\u201d gibi tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lsa da, son ara\u015ft\u0131rmalar bize televizyonun bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u201cWe Are Social\u201d ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de bir g\u00fcnde ortalama 2 saat 44 dakika televizyon izliyoruz (wearesocial.com, 2018 Raporu). Bu kadar \u00e7ok maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir mecran\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":7622,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,32,39],"tags":[260,377,499,723,753,755],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621"}],"collection":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/79"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7621"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}