{"id":7000,"date":"2018-09-23T15:17:08","date_gmt":"2018-09-23T12:17:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/?p=7000"},"modified":"2018-09-23T15:17:08","modified_gmt":"2018-09-23T12:17:08","slug":"toplumsal-kalip-yargilar-ve-kadin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/2018\/09\/toplumsal-kalip-yargilar-ve-kadin\/","title":{"rendered":"Toplumsal Kal\u0131p Yarg\u0131lar ve Kad\u0131n"},"content":{"rendered":"<p>Kal\u0131p yarg\u0131 (\u00d6n yarg\u0131) kelimesi T\u00fcrk Dil Kurumunca;<em> \u2018\u2019Bir kimse veya bir \u015feyle ilgili olarak belirli \u015fart, olay ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere dayanarak \u00f6nceden edinilmi\u015f olumlu veya olumsuz yarg\u0131, pe\u015fin yarg\u0131, pe\u015fin h\u00fck\u00fcm, pe\u015fin fikir\u2019<\/em>\u2019 olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Yaz\u0131da de\u011finece\u011fimiz cinsiyete dayal\u0131 yarg\u0131 kal\u0131p yarg\u0131lar\u0131nda da negatif h\u00fck\u00fcm ve yarg\u0131lar ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmekte. \u00d6rne\u011fin kad\u0131nlar araba kullanma konusunda ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131r, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 futbol oynayamaz, erkekler a\u011flamaz, k\u0131z gibi g\u00fclmez\u2026 gibi.<\/p>\n<p>Toplumsal cinsiyet kavram\u0131, toplumsal normlar ve kurallar taraf\u0131ndan k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal olarak olu\u015fturulan cinsiyet rollerine tekab\u00fcl eder ve biyolojik cinsiyetten farkl\u0131la\u015f\u0131r. <strong>K\u0131sacas\u0131 toplumsal cinsiyet olgusu organik de\u011fildir, tamamen kurgudan ibarettir.<\/strong> Di\u011fer bir deyi\u015fle ifade etmek gerekirse; toplumsal cinsiyet, zaman ve co\u011frafya \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, kad\u0131n ve erkeklere y\u00f6nelik toplumun beklentileri, kad\u0131n ve erkeklerin davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131, aile ve toplumsal hayattaki sorumluluklar\u0131 ve engelleri deneyimleme s\u00fcre\u00e7leriyle alakal\u0131d\u0131r. Toplumsal cinsiyet kavram\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in d\u00fczenledi\u011fi \u00e7e\u015fitli konferanslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00f6nemini kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stihdam, e\u011fitim, siyasal ya\u015fama kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131nda yap\u0131lan t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalarda toplumsal yap\u0131 dinamiklerini de hesaba katarak yap\u0131lan analizler topluma katk\u0131 sa\u011flar ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 sosyal politikalar olu\u015fturmaya olanak tan\u0131r. Bu nedenle toplumsal cinsiyet kavram\u0131 hi\u00e7e say\u0131lmamal\u0131 ve i\u00e7i bo\u015f bir kavram olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir.<\/p>\n<p>Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, kad\u0131n veya erkek olman\u0131n biyolojik (organik) taraf\u0131n\u0131 cinsiyet, toplumun ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ki\u015filere y\u00fcklemi\u015f oldu\u011fu anlam ya da beklentileri ifade eden bir b\u00fct\u00fcn ise toplumsal cinsiyet olarak ifade edilir. Cinsiyet biyolojik bir s\u00fcre\u00e7tir, dura\u011fan ve de\u011fi\u015fmezdir. Toplumsal cinsiyet ise de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel birikime ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir, dinamiktir. <strong>Yani asl\u0131nda, erkeklerin a\u011flamad\u0131\u011f\u0131, kad\u0131nlar\u0131n gece ge\u00e7 saatlerde dola\u015fmamas\u0131 gerekti\u011fi bir d\u00fcnya kurmacad\u0131r, beklentilerden ibarettir.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi&#8217;nde <em>\u2018\u2019T\u00fcm kad\u0131n ve erkekler ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framadan ya\u015fama E\u011fitim Sa\u011fl\u0131k ve \u00e7al\u0131\u015fma haklar\u0131ndan e\u015fit olarak yararlanma haklar\u0131na sahiptirler.\u2019\u2019<\/em> denmektedir fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda erkeklerin bir\u00e7ok alanda kad\u0131ndan \u00fcst\u00fcn konumda oldu\u011fu a\u015fikar. Bu e\u015fitsizlik toplumsal hayat, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131, evlilik ve aile hayat\u0131 gibi alanlarda kendini daha bask\u0131n olarak g\u00f6stermektedir. Kad\u0131nlar kendilerine bi\u00e7ilen toplumsal roller sebebiyle bir\u00e7ok ev i\u00e7erisi sorumlulu\u011fa sahiptirler. Ev i\u015fleri ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 bu sorumluluklar\u0131n ana hatlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f ve keskin kenarlar\u0131 olan bu roller sebebiyle, kad\u0131nlar \u00e7al\u0131\u015fma saatleri daha esnek, i\u015fle ilgili bilgilerini s\u00fcrekli tazelemek zorunda kalmad\u0131\u011f\u0131 k\u0131sacas\u0131 i\u015ften ayr\u0131lma maliyetinin \u00e7ok da y\u00fcksek olmayaca\u011f\u0131 i\u015fleri tercih etmektedir. \u00d6rne\u011fin, yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi bir kad\u0131n, \u00e7ocuk sahibi olup i\u015fe ara verdikten sonra tekrar i\u015fe d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre\u00e7te h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen teknolojiden uzak kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in stat\u00fc olarak dezavantajl\u0131 konuma d\u00fc\u015fece\u011fi varsay\u0131lmaktad\u0131r. Fakat ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde, bu yaln\u0131zca bir varsay\u0131md\u0131r. Bu nedenledir ki toplumsal kal\u0131plara g\u00f6re \u00f6\u011fretmenlik gibi tatil g\u00fcnleri, mesai saatleri belirli olan i\u015fler kad\u0131nlar i\u00e7in \u00e7ok daha ak\u0131ll\u0131ca bir meslek tercihi olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>1980\u2019li y\u0131llar\u0131nda ba\u015f\u0131nda toplumsal cinsiyet kavram\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karan analizlerin yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flamas\u0131yla beraber toplumsal cinsiyet temelli yakla\u015f\u0131mlar\u0131n i\u015f ve meslek \u00f6rg\u00fctlenmesiyle ilgili s\u00fcre\u00e7leri ne denli derinden etkiledi\u011fini bizlere g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131yla beraber ula\u015f\u0131labilecek belli ba\u015fl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlar \u015funlard\u0131r;<\/p>\n<p>\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Toplumsal cinsiyetle bazl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar bir i\u015fin kad\u0131n i\u015fi ya da erkek i\u015fi olarak saptanmas\u0131 hususunda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bir i\u015f tamamen bilgi ve beceriye dayal\u0131 olsa dahi toplumsal cinsiyet yarg\u0131lar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 De\u011fi\u015fen teknolojiye ayak uyduracak taraf\u0131n kad\u0131nlar m\u0131 erkekler mi olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar da toplumsal cinsiyet kavram\u0131na dayal\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda her g\u00fcn maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kal\u0131p yarg\u0131lar, cinsiyet\u00e7i s\u00f6ylemler \u00fclke ekonomisi ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini de derinden etkiliyor. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc ve emek piyasalar\u0131 dahil t\u00fcm alanlar cinsiyet\u00e7i s\u00f6ylemlere maruz kald\u0131k\u00e7a ne yaz\u0131k ki hedefledi\u011fimiz \u00e7izgiye ula\u015fmam\u0131z hayalden \u00f6teye ge\u00e7emeyecek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u2666<\/p>\n<p><em>Yararlan\u0131lan Kaynaklar:<\/em><\/p>\n<p><em>Ecevit, Y. (1998). K\u00fcreselle\u015fme, Yap\u0131sal Uyum Ve Kad\u0131n Eme\u011finin Kullan\u0131m\u0131nda De\u011fi\u015fmeler.\u00a0K\u00fcresel Pazar A\u00e7\u0131s\u0131ndan Kad\u0131n Eme\u011fi ve \u0130stihdam\u0131ndaki De\u011fi\u015fmeler, \u0130nsan Kayna\u011f\u0131n\u0131 Geli\u015ftirme Vakf\u0131, \u0130stanbul.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kal\u0131p yarg\u0131 (\u00d6n yarg\u0131) kelimesi T\u00fcrk Dil Kurumunca; \u2018\u2019Bir kimse veya bir \u015feyle ilgili olarak belirli \u015fart, olay ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere dayanarak \u00f6nceden edinilmi\u015f olumlu veya olumsuz yarg\u0131, pe\u015fin yarg\u0131, pe\u015fin h\u00fck\u00fcm, pe\u015fin fikir\u2019\u2019 olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Yaz\u0131da de\u011finece\u011fimiz cinsiyete dayal\u0131 yarg\u0131 kal\u0131p yarg\u0131lar\u0131nda da negatif h\u00fck\u00fcm ve yarg\u0131lar ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmekte. \u00d6rne\u011fin kad\u0131nlar araba kullanma konusunda ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131r, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":105,"featured_media":7010,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,39],"tags":[336,472,587,753,755],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7000"}],"collection":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/105"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7000"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7000\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}