{"id":6953,"date":"2018-09-28T13:21:05","date_gmt":"2018-09-28T10:21:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/?p=6953"},"modified":"2018-09-28T13:21:05","modified_gmt":"2018-09-28T10:21:05","slug":"turkiyede-feminizmi-canlandiran-kadinlardan-sirin-tekeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/2018\/09\/turkiyede-feminizmi-canlandiran-kadinlardan-sirin-tekeli\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de feminizmi canland\u0131ran kad\u0131nlardan: \u015eirin Tekeli"},"content":{"rendered":"<h3><em>T\u00fcrkiye\u2019nin ilk feministlerinden biri olarak an\u0131lan \u015eirin Tekeli ge\u00e7ti\u011fimiz sene aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131 ama eserleri, fikirleri ve ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc bizlere ilham olmaya devam ediyor&#8230;<\/em><\/h3>\n<p>Feminizm kavram\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de yeni yeni telaffuz edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015fken yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00e7evirdi\u011fi ve yazd\u0131\u011f\u0131 eserler ile feminist hareketi beslemi\u015f, y\u00fczlerce gen\u00e7 kad\u0131n\u0131 cesaretlendirmi\u015fti. \u015eirin Tekeli bug\u00fcn aram\u0131zda de\u011fil ancak \u00fclkemizdeki feminist hareket, ona \u00e7ok \u015fey bor\u00e7lu&#8230;<\/p>\n<p><strong>\u015eirin Tekeli kimdir?<\/strong><\/p>\n<p>\u015eirin Tekeli 2018\u2019de 74 ya\u015f\u0131ndayken aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ard\u0131nda bir\u00e7ok akademik eser, T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirdi\u011fi 25 kitap, kurulu\u015funda yer ald\u0131\u011f\u0131 topluluklar ve dernekler b\u0131rakt\u0131. Darbelerin ve siyasi \u00e7alkalanmalar\u0131n g\u00f6lgesinde ge\u00e7en y\u0131llarda \u00f6mr\u00fcn\u00fc dert edindi\u011fi meselelere adayan Tekeli, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiyeli kad\u0131nlar i\u00e7in bolca umut ve ilham b\u0131rakt\u0131 bizlere&#8230;<\/p>\n<p>\u015eirin Tekeli, 1944 y\u0131l\u0131nda Ankara\u2019da do\u011fdu. Ankara K\u0131z Lisesi\u2019nden mezun olduktan sonra 1961 y\u0131l\u0131nda Hukuk Fak\u00fcltesi\u2019nde okumak \u00fczere Paris\u2019e gitti. S\u00fcregiden Cezayir Sava\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fanan karga\u015fan\u0131n i\u00e7inde rahat edemeyerek \u015fehirden ayr\u0131lmaya karar verdi. Y\u00f6n\u00fcn\u00fc Lozan\u2019a \u00e7evirdi ve burada Sosyal ve Siyasal Bilimler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde okumaya devam etti.<\/p>\n<p>1967 y\u0131l\u0131nda e\u011fitimini tamamlayarak T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc ve \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130ktisat Fak\u00fcltesi Siyaset Bilimi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde asistan olarak g\u00f6rev yapmaya ba\u015flad\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Lozan\u2019da tan\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu Ahmet Tekeli ile evlendi.<\/p>\n<p>1973\u2019de ilk eserini \u201cDavid Easton&#8217;un Sistem Teorisine Katk\u0131s\u0131 \u00dczerine Bir \u0130nceleme\u201d ad\u0131yla bir doktora tezi olarak haz\u0131rlad\u0131. 1978 y\u0131l\u0131nda ise \u2018kad\u0131nlar\u0131n siyasete kat\u0131l\u0131m\u0131\u2019 konulu do\u00e7entlik tezini teslim etti.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/6.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6959\" src=\"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/6.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"474\" srcset=\"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/6.jpg 600w, https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/6-300x237.jpg 300w, https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/6-532x420.jpg 532w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00dcniversitede \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam ederken, 1975\u2019te, T\u00fcm \u00dcniversite, Akademi ve Y\u00fcksek Okullar Asistanlar\u0131 Birli\u011fi\u2019nin (T\u00dcMAS) kurulu\u015funda yer ald\u0131. Bu birli\u011fin toplant\u0131lar\u0131nda yer alan kad\u0131nlar olarak \u2018kad\u0131n meselesini\u2019 konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Tekeli, hen\u00fcz feminizmin telaffuz edilmedi\u011fi y\u0131llarda \u2018neden toplant\u0131lar\u0131m\u0131zda bizim sesimiz daha az \u00e7\u0131k\u0131yor?\u2019 diyerek ayd\u0131nlar i\u00e7erisinde bile cinsiyet e\u015fitli\u011finin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1979\u2019da T\u00dcMAS dahilinde bir kad\u0131n komisyonunun kurulu\u015funda yer alan \u015eirin Tekeli, kad\u0131nlar\u0131n siyasete kat\u0131l\u0131m\u0131 konusundaki akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Ancak tam da o y\u0131llarda, T\u00fcrkiye\u2019deki siyasi manzara pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fildi. \u201980 darbesinin e\u015fi\u011finde memlekette kad\u0131n meselesi konu\u015fmak, kad\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze k\u0131yasla olduk\u00e7a zordu&#8230;<\/p>\n<p><strong>Darbe sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n hareketi \u015fekillenirken<\/strong><\/p>\n<p>1980 darbesi sonras\u0131nda T\u00dcMAS kapat\u0131ld\u0131. Y\u00d6K\u2019\u00fcn kurulu\u015funun ard\u0131ndan \u015eirin Tekeli de \u00fcniversitedeki g\u00f6revinden istifa etti. Ancak T\u00dcMAS\u2019a ba\u011fl\u0131 olarak kurulan kad\u0131n komisyonundan arkada\u015flar\u0131 ile ba\u011flar\u0131n\u0131 koparmad\u0131, komisyon Yazar ve \u00c7evirmenler \u00dcretim Kooperatifi (YAZKO) toplulu\u011funa dahil olarak aktivitelerini s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti.<\/p>\n<p>YAZKO i\u00e7in bir kad\u0131n dergisi \u00e7\u0131karmak \u00fczere ba\u015fka kad\u0131nlarla bir araya gelen \u015eirin Tekeli, feminizm \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaya da bu a\u015famada ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/3.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6956\" src=\"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/3.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"168\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u2018Toplumsal cinsiyet\u2019 ve benzeri bir\u00e7ok kavram, hen\u00fcz T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmemi\u015fti bile. Feminizmi anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle feminist eserleri T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirerek i\u015fe ba\u015flayan ekip, \u00e7evirdi\u011fi t\u00fcm eserleri yay\u0131nlamam\u0131\u015f olsa da T\u00fcrkiye\u2019deki feminist harekete \u00f6nemli katk\u0131larda bulundu.<\/p>\n<p>1982 y\u0131l\u0131nda \u015eirin Tekeli, do\u00e7entlik tezini \u201cKad\u0131nlar ve Siyasal-Toplumsal Hayat\u201d ad\u0131yla yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n<p>\u201880 darbesinden sonra daha da \u00e7alkant\u0131l\u0131 hale gelen T\u00fcrkiye\u2019deki siyasal ortamda, art\u0131k feminist hareket de \u015fekillenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1985 y\u0131l\u0131nda \u015eirin Tekeli, Kad\u0131nlara Kar\u015f\u0131 Her T\u00fcrl\u00fc Ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00d6nlenmesi S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin uygulanmas\u0131n\u0131 talep ederek Medeni Kanun Reformu m\u00fccadelesini ba\u015flatan kad\u0131nlardan biri oldu.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/5.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6958\" src=\"https:\/\/www.dijitaltopuklar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/5.jpg\" alt=\"\" width=\"620\" height=\"310\" srcset=\"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/5.jpg 620w, https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/5-300x150.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Bu talebiyle \u00fclkede sesini duyuran Meral Tamer ve Zeynep Oral gibi gazeteci kad\u0131nlar\u0131n ve yeni kurulan \u201cAyr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa Kar\u015f\u0131 Kad\u0131n Derne\u011fi\u201dnin de deste\u011fini alarak kampanyay\u0131 \u00f6rg\u00fctledi. 4 bin kad\u0131n\u0131n imzas\u0131yla dilek\u00e7eler Meclis\u2019e sunuldu. Ayn\u0131 y\u0131l, 1987\u2019de, \u201cDaya\u011fa Kar\u015f\u0131 Kampanya\u201d ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Binlerce kad\u0131n\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Daya\u011fa Kar\u015f\u0131 Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u2019te art\u0131k kad\u0131nlar, e\u015fitsizli\u011fe ve adaletsizli\u011fe kar\u015f\u0131 seslerini y\u00fckseltebileceklerini biliyorlard\u0131. 80\u2019li y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Kariye \u015eenli\u011fi, Ge\u00e7ici Kad\u0131n M\u00fczesi ve Mor \u0130\u011fne Kampanyas\u0131 gibi etkinliklerde \u015eirin Tekeli aktif olarak g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>1989 y\u0131l\u0131nda \u015eirin Tekeli, Kad\u0131n Eserleri K\u00fct\u00fcphanesi ve Bilgi Merkezi Vakf\u0131&#8217;n\u0131n kurulu\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. 1990 y\u0131l\u0131nda da \u201c1980\u2019ler T\u00fcrkiye\u2019sinde Kad\u0131n Bak\u0131\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Kad\u0131nlar\u201d ad\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki feminist ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir araya getirildi\u011fi bir derleme haz\u0131rlad\u0131. Almanca ve \u0130ngilizce olarak da yay\u0131nlanan kitap, T\u00fcrkiye\u2019deki ilk feminist eserlerden biri olarak kabul ediliyor.<\/p>\n<p>1997 y\u0131l\u0131nda KA-DER (Kad\u0131n Adaylar\u0131 Destekleme Derne\u011fi), Anak\u00fclt\u00fcr Kooperatifi ve Winpeace -T\u00fcrk ve Yunan Kad\u0131nlar\u0131 Bar\u0131\u015f Giri\u015fimi&#8217;nin olu\u015fumunda kurucu olarak yer alan Tekeli, t\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken bir yandan hayat\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in Frans\u0131zca ve \u0130ngilizce\u2019den kad\u0131n ve demokrasi konulu 25 kitab\u0131 da T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirdi.<\/p>\n<p><strong>\u201cKar\u0131 Kuvvetleri yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 bize iyi geldi!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Haziran 2016\u2019da 5harfliler\u2019de yay\u0131nlanan bir r\u00f6portaj\u0131nda \u015eirin Tekeli, 80\u2019li y\u0131llarda kendilerine g\u00f6sterilen tepkilerden bahsederken, e\u011flenceli bir an\u0131s\u0131n\u0131 da anlat\u0131yor: \u201c\u015eair Can Y\u00fccel bize Kar\u0131 Kuvvetleri demi\u015fti! Can Y\u00fccel\u2019le bir g\u00fcn YAZKO merdivenlerinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Aram\u0131zda hakiki k\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7l\u0131 olan bir tek \u015eule var ama o s\u0131rada afro modas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, hepimiz sa\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 k\u0131v\u0131rc\u0131k yapt\u0131rm\u0131\u015f\u0131z. Bir dizi ayn\u0131 model sa\u00e7l\u0131 kad\u0131n\u0131 birlikte merdivenlerde g\u00f6r\u00fcnce Can Y\u00fccel bize kar\u0131 kuvvetleri ad\u0131n\u0131 takt\u0131.\u201d<\/p>\n<p>D\u00f6nemin \u015fartlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, kendilerine ilgin\u00e7 isimler tak\u0131lmas\u0131na ald\u0131r\u0131\u015f etmemeleri de takdire \u015fayan. \u015eirin Tekeli ve aktivist arkada\u015flar\u0131 \u2018kar\u0131 kuvvetleri\u2019 yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na da g\u00fcl\u00fcp ge\u00e7mi\u015fler, hatta kavram\u0131 sahiplenmi\u015fler&#8230;<\/p>\n<p><strong>\u201cSimone de Beauvoir bizim i\u00e7in \u00e7ok iddial\u0131yd\u0131.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ayn\u0131 r\u00f6portaj\u0131nda Tekeli, 1982 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen Kad\u0131n Sorunlar\u0131 Sempozyumu i\u00e7in YAZKO\u2019da \u201cSimone de Beavoir\u2019i \u00e7a\u011f\u0131ral\u0131m\u201d dediklerinde tepki verdi\u011fini anlat\u0131yor: \u201cSimone o zaman 90\u2019\u0131nda, bizde hareketin H\u2019si yok, ne y\u00fczle \u00e7a\u011f\u0131raca\u011f\u0131z diyerek itiraz ettim. \u0130lla birisi gelecekse Gis\u00e9le Halimi olsun dedim. Daha m\u00fctevaz\u0131 olmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. Hem o d\u00f6nem feminist oldu\u011fumuz i\u00e7in s\u00fcrekli Bat\u0131 kopyac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmakla su\u00e7lan\u0131yorduk. Gis\u00e9le ise Tunus k\u00f6kenli, insan haklar\u0131 uzman\u0131 avukat bir feministti, dolay\u0131s\u0131yla bu su\u00e7lamay\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131labilecek biriydi. Sonradan, bu takti\u011fin emekleme a\u015famas\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn feminist hareketler taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fimde \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m.\u201d<\/p>\n<p>13 Haziran 2017\u2019de Bodrum\u2019da hayat\u0131n\u0131 kaybeden \u015eirin Tekeli, hala T\u00fcrkiye\u2019deki kad\u0131n hareketinin \u00f6nc\u00fclerinden biri olarak kabul ediliyor. Akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7eviriler ve \u00f6rg\u00fctledi\u011fi hareketler ile \u00fclkemizde feminizmin \u015fekillenmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131larda bulundu, geride kendisi gibi kad\u0131n meselesini dert edinen herkese yol g\u00f6sterebilecek \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve aktif olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar\u0131n zorlu \u015fartlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, ba\u015far\u0131lar\u0131 daha da anlam kazan\u0131yor. Bug\u00fcn \u2018kad\u0131n hareketi i\u00e7in ne yapabilirim?\u2019 diyen herkes, her kad\u0131n, daha feminizm kavram\u0131 ortada yokken e\u015fitlik m\u00fccadelesi vermeye ba\u015flayan, sesini duyuran \u015eirin Tekeli\u2019nin \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden ilham almaya devam ediyor.<\/p>\n<p>\u2666<\/p>\n<h5 style=\"text-align: left;\"><em>Bu web sitesinin i\u00e7eri\u011finin sorumlulu\u011fu tamam\u0131yla Dijital Topuklar&#8217;a aittir ve sponsorun\u00a0g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tmamaktad\u0131r.\u00a0 \u00a0<\/em><\/h5>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019nin ilk feministlerinden biri olarak an\u0131lan \u015eirin Tekeli ge\u00e7ti\u011fimiz sene aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131 ama eserleri, fikirleri ve ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc bizlere ilham olmaya devam ediyor&#8230; Feminizm kavram\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de yeni yeni telaffuz edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015fken yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00e7evirdi\u011fi ve yazd\u0131\u011f\u0131 eserler ile feminist hareketi beslemi\u015f, y\u00fczlerce gen\u00e7 kad\u0131n\u0131 cesaretlendirmi\u015fti. \u015eirin Tekeli bug\u00fcn aram\u0131zda de\u011fil ancak \u00fclkemizdeki feminist hareket, ona [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6954,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22,41],"tags":[333,336,409,687],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6953\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}