{"id":4896,"date":"2018-03-30T06:03:54","date_gmt":"2018-03-30T09:03:54","guid":{"rendered":"https:\/\/dijitaltopuklar.com\/s\/?p=4896"},"modified":"2018-03-30T06:03:54","modified_gmt":"2018-03-30T09:03:54","slug":"yeni-petrol-veri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/2018\/03\/yeni-petrol-veri\/","title":{"rendered":"Yeni Petrol: Veri"},"content":{"rendered":"

Teknolojinin geli\u015fmesi ile birlikte g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131za yeni yeni kavramlar girmeye ba\u015flad\u0131. 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda sanayi devrimine tan\u0131kl\u0131k edenler neler hissediyorlarsa bug\u00fcn biz de benzer duygular\u0131 ya\u015f\u0131yoruz: heyecan, merak, kayg\u0131, korku.<\/strong> Teknolojinin bize sundu\u011fu yeni \u00fcr\u00fcnlerden biri de veri. Gelece\u011fin en \u00e7ok al\u0131n\u0131p sat\u0131lacak \u00fcr\u00fcnlerinden biri veri. O y\u00fczden de gelece\u011fin petrol\u00fc ve \u00e7ok de\u011ferli. Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Cambridge Analytica\u2019n\u0131n Facebook kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n verilerini Amerika Birle\u015fik Devletleri se\u00e7imlerini etkilemek i\u00e7in yasa d\u0131\u015f\u0131 \u015fekilde kullanmas\u0131 da verinin \u00f6nemini herkes i\u00e7in g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/p>\n

Siz bir verisiniz. Hepimiz birer veriyiz. Bug\u00fcn masan\u0131zdaki bilgisayar\u0131n\u0131z, cebinizdeki telefonunuz, kolunuzdaki ak\u0131ll\u0131 saatiniz, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ak\u0131ll\u0131 araba sizin kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131za g\u00f6re bir veri \u00fcretiyor. Yar\u0131n giyece\u011fimiz ak\u0131ll\u0131 k\u0131yafetler, ak\u0131ll\u0131 evlerimiz de veri \u00fcretecek. Amazon siz daha fark\u0131na varmadan tuvalet ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131z\u0131n bitti\u011fini bilip size yenisini g\u00f6nderecek.<\/strong> Yani facebook hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 silmeniz pek de bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmeyecek. Ak\u0131ll\u0131 herhangi bir alet kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u00fcddet\u00e7e siz bir \u2018veri\u2019siniz. Hepimiz birer veriyiz.<\/p>\n

Veri deyiminin elbette pek \u00e7ok anlam\u0131 var ama gelece\u011fin petrol\u00fc olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z veri ile kastedilen asl\u0131nda makineler taraf\u0131ndan meydana getirilen veri (\u2018machine generated data\u2019\u2019). Yani insan m\u00fcdahelesi olmadan, uygulamalar, servisler, makineler, bilgisayar gibi ara\u00e7larla otomatik olarak yarat\u0131lan veriler. Bunlar da ki\u015fisel olmayan ya da makinelerce anonim hala getirilmi\u015f ki\u015fisel veriler.<\/p>\n

Verinin pek \u00e7ok \u00e7e\u015fidi var. Ki\u015fisel veri bunlardan biri ve mevcut ki\u015fisel verilen korunmas\u0131na ili\u015fkin mevzuatlarla hali haz\u0131rda korunmakta. Bug\u00fcn k\u0131saca de\u011finmek istedi\u011fim ise ki\u015fisel olmayan ve makineler taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f veri. \u00c7ok basit bir \u00f6rnek, araban\u0131z\u0131 kullan\u0131rken bir veri \u00fcretiyorsunuz. Yani asl\u0131nda siz araban\u0131z\u0131 kullan\u0131yorsunuz. Araban\u0131z sizin kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z sonucu bir veri \u00fcretiyor. Bu verinin kime ait oldu\u011fu bug\u00fcn d\u00fcnya \u00fczerinde herhangi bir mevzuatta belirlenmi\u015f de\u011fil. Araba \u00fcreticisi mi, araban\u0131n navigasyon cihaz\u0131n\u0131n \u00fcreticisi mi, yoksa veriyi olu\u015fturan yaz\u0131l\u0131m\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 m\u0131, araban\u0131n sahibi mi yoksa arabay\u0131 kullanan ki\u015fi mi? Gelece\u011fin petrol\u00fc sahipsiz.<\/strong> \u015eimdilik. Tabii bu \u00e7ok akademik bir tart\u0131\u015fma ama etkisi gelecekte hepimizin g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 etkileyecek. Yapay zeka sebebiyle i\u015fsiz kal\u0131rken veri ile gelir sahibi olaca\u011f\u0131z belki de.<\/p>\n

Sizin ak\u0131ll\u0131 makineleri kullan\u0131rken ortaya \u00e7\u0131kan veri tek ba\u015f\u0131na bir bilgi vermiyor belki ama ayn\u0131 arabay\u0131 kullanan herkesin verisi bir araya gelip analiz edildi\u011finde muazzam bir bilgi \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. Bunu \u015firketler k\u00e2h daha iyi hizmet vermek i\u00e7in kullanacak, k\u00e2h ba\u015fka \u015firketlere satacak.<\/p>\n

\u015eimdilik pek yaz\u0131lmayan ama benim tart\u0131\u015fmaktan \u00e7ok keyif ald\u0131\u011f\u0131m bir di\u011fer hak sahibi talibi ise makinenin kendisi, yani araba ya da yapay zekas\u0131. Yapay zekaya t\u00fczel ki\u015filik verilip verilmeyece\u011fi epeydir tart\u0131\u015f\u0131lan bir konu asl\u0131nda.<\/strong> Avrupa Komisyonu\u2019nda resmi olarak 2015\u2019te ba\u015flad\u0131 robot hukukuna ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar. \u00d6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz kadar bilim kurgu da de\u011fil art\u0131k bu konular. Resmi organlarda ve akademik ortamlarda epeydir tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Pek \u00e7ok hukuk fak\u00fcltesi master programlar\u0131na robot hukuku dersini \u00e7oktan ald\u0131 bile. \u015eirketler yapay bir varl\u0131k olarak nas\u0131l t\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahiplerse yapay zeka da bilinci olmasa da t\u00fczel ki\u015filik sahibi olabilir. Peki bir araban\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131 ne olabilir sizce? Bildiniz: Veri.<\/p>\n

Avrupa Komisyonu 10 Ocak 2017\u2019de Avrupa veri ekonomisi yarat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda bir tebli\u011f yay\u0131nlad\u0131 ve bu tebli\u011f ile ilk defa yasal bir organ data sahipli\u011fi sorununu resmi olarak ortaya koydu. Tebli\u011f, veri \u00fcreticisinin yasal hak sahibi olmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. Veri \u00fcreticisi ile de arac\u0131n, \u00f6rne\u011fimizde araban\u0131n, sahibi veya uzun d\u00f6nemli kullac\u0131s\u0131n\u0131 kastediyor.<\/p>\n

Hukuk\u00e7ular bir s\u00fcredir verinin sahibinin kim olmas\u0131 gerekti\u011fini tart\u0131\u015f\u0131yor. Hatta sahiplik teriminin art\u0131k ge\u00e7ersiz olaca\u011f\u0131n\u0131 ve veriye eri\u015fim hakk\u0131ndan bahsetmemiz gerekti\u011fini yaz\u0131yorlar. Kimisi cevab\u0131 telif hukukunda ar\u0131yor, kimisi mevcut d\u00fczenlemelerle i\u015fi \u00e7\u00f6zebilece\u011fimizi s\u00f6yl\u00fcyor. Ama hepsi keskin bir yan\u0131t vermekten ka\u00e7\u0131n\u0131yor. Gelece\u011fin hukukunu \u015fekillendirmeden \u00f6nce herkes enine boyuna tart\u0131\u015fmak istiyor.<\/p>\n

Konuyu bilenler i\u00e7in yeni bir bilgi yok ama bilmeyenler i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n nerelere gitti\u011fine sadece bir \u00f6rnek veri. Bunun daha end\u00fcstri 4.0\u2019\u0131 var, b\u00fcy\u00fck verisi (\u2018big data\u2019), verilen nas\u0131l haczedilece\u011fi var, verilen miras kalmas\u0131 var. Onlar da ba\u015fka yaz\u0131lara kals\u0131n, \u015fimdilik b\u00f6yle basit bir giri\u015f yapal\u0131m veri d\u00fcnyas\u0131na…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teknolojinin geli\u015fmesi ile birlikte g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131za yeni yeni kavramlar girmeye ba\u015flad\u0131. 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda sanayi devrimine tan\u0131kl\u0131k edenler neler hissediyorlarsa bug\u00fcn biz de benzer duygular\u0131 ya\u015f\u0131yoruz: heyecan, merak, kayg\u0131, korku. Teknolojinin bize sundu\u011fu yeni \u00fcr\u00fcnlerden biri de veri. Gelece\u011fin en \u00e7ok al\u0131n\u0131p sat\u0131lacak \u00fcr\u00fcnlerinden biri veri. O y\u00fczden de gelece\u011fin petrol\u00fc ve \u00e7ok de\u011ferli. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4943,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9,32],"tags":[215,260,792,808],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4896"}],"collection":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4896\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perihanciragoz.com\/dijitaltopuklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}